Bến Nhà Rồng Sài Gòn

Bến Nhà Rồng: Khởi đầu là một thương cảng lớn của Sài Gòn. Thương cảng này nằm trên sông Sài Gòn và được xây dựng từ 1864, trên khu vực gần cầu Khánh Hội, nay thuộc quận 4. Tại nơi đây, vào ngày 5 tháng 6 năm 1911, người thanh niên Nguyễn Tất Thành (sau này lây tên là Hồ Chí Minh) đã xuống con tàu Amiral Latouche Tréville làm phụ bếp để có điều kiện sang châu Âu. Do đó, từ 1975 toà trụ sở xưa của thương cảng Nhà Rồng đã được chính quyền Việt Nam xây dựng lại thành khu lưu niệm Hồ Chí Minh.

Bến có tên gọi như vậy vì nơi đây có một toà nhà, vốn được gọi là Nhà Rồng. Nhà Rồng nguyên là trụ sở Công ty tàu biển Năm Sao của Pháp tại ngã ba sông Sài Gòn và sông Bến Nghé. Toà nhà này được xây dựng từ năm 1863, tức là chỉ 4 năm sau ngày Pháp chiếm Gia Định. Toà nhà cao hai tầng. Trước đây từ mé sông Sài Gòn hoặc từ đường Trịnh Minh Thế (nay là đường Nguyễn Tất Thành) nhìn vào thì sẽ thấy hai chữ M.I (chữ viết tắt của Công ty Vận tải Hoàng Gia Messageries Impériales), hiện giờ không còn nữa. Ðây là tên gọi của công ty vận tải đường biển, vì năm 1859 lúc Pháp đã chiếm thành Gia Ðịnh, nước Pháp còn theo chế độ quân chủ với Hoàng đế Napoléon III. Sau chiến tranh Pháp – Ðức 1870, nhà vua bị lật đổ, lập ra chế độ Cộng hòa, tức đệ tam cộng hòa, vì vậy Công ty Vận tải Hoàng Gia được đổi tên thành Công ty Vận tải Đường Biển để xóa bỏ di tích quân chủ.

Trên nóc toàn nhà có gắn một đôi rồng lớn bằng đất nung, trám men xanh quay ra hai bên. Giữa đôi rồng là chiếc phù điêu mang hình “đầu ngựa và chiếc mỏ neo” thay thế cho trái châu. Đây là biểu tượng của công ty vận tải. Kiến trúc này là sự tiếp biến giữa kiến trúc truyền thống phương Đông và văn hoá phương Tây. Vì đối với người Trung Quốc thì “lưỡng long tranh châu” là phù điêu trang trí thường thấy ở các chùa, đình miếu. Nay vì muốn đặt biểu tượng của công ty ở giữa nên hai con rồng phải quay đầu ra ngoài. Cõ lẽ vì vậy mà giới bình dân gọi là Nhà Rồng. Còn những người lớn tuổi thì quen gọi là Sở Ông Năm, vì do quan Năm Pháp Domergue đứng ra xây dựng.

Ðến tháng 10 năm 1865, Nhà Rồng còn được gọi là Sở Canh tân tàu biển, sau khi ở đây có xây thêm cột cờ Thủ Ngữ treo cờ hiệu để cho tàu thuyền ra vào dễ dàng. Ðến cuối năm 1899, công ty mới được phép xây cất bến tàu đàng hoàng để tàu cập bến. Bến được lót bằng ván dày, đặt trên trụ sắt dọc theo mé sông. Bến này cách bến kia 18m. Bề ngang của mỗi bến vào phía trong bờ là 8m.Từ bờ ra đến bến có cầu rộng 10m. Ban đầu công ty chỉ xây dựng hai bến, mãi sau này mới xây dựng thêm bến thứ ba. Năm 1930, công ty hoàn thành bê tông hoá bến cảng. Con đường sát bến cảng gọi là bến Khánh Hội. Bến này không được chắc chắn, đôi chỗ bị sụt lở. Năm 1900, bến Khánh Hội được khởi công tu bổ, nhưng công việc này kéo dài mãi đến năm 1912 mới hoàn thành.

Từ bến cảng này, ngày 05/06/1911, Nguyễn Tất Thành đã ra đi tìm đường cứu nước. Từ đó, bến Nhà Rồng chứng kiến nhiều sự kiện, biến cố lịch sử. Trong những ngày đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp năm 1945 quân và dân Việt Nam nhiều lần tiến công quân Pháp ở vùng Khánh Hội – Bến Nhà Rồng. Ðặc biệt, đêm 15/10/1945, quân Việt Nam đã đốt cháy chiếc tàu Alee của Pháp vừa cập bến Nhà Rồng. Trong thời kỳ Mỹ chiếm đóng, nhiều lần bến cảng Nhà Rồng bị tê liệt vì những cuộc bãi công của công nhân cảng. Vào chiều ngày 13/5/1975 nhân dân thành phố vui mừng đón tiếp chiếc tàu biển “Sông Hồng” trọng tải một vạn tấn, cập bến Nhà Rồng, chính thức nối lại con đường biển thông thương giữa hai miền Nam – Bắc Việt Nam.

Từ tháng 9/1979, nhà Rồng được dùng làm nơi trưng bày những hiện vật về đời hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Tháng 10/1995, nhà lưu niệm được đổi thành Bảo tàng Hồ Chí Minh, chi nhánh thành phố Hồ Chí Minh. du lịch Hồ Chí Minh, khách sạn Hồ Chí Minh

Nhà Rồng là một trong số ít những công trình kiến trúc xưa thời Pháp còn lưu lại ở Sài Gòn. Nếu đứng ở bến Bạch Ðằng hay bến đò Thủ Thiêm nhìn sang bên kia sông Sài Gòn vẫn thấy nổi lên trên nền trời một tòa nhà cổ kính, kiểu cách vừa Âu vừa Á, gần đó là những tàu biển mang cờ đủ quốc tịch đang neo đậu san sát. Có lẽ trong cả nước ta, kể cả hàng trăm công trình kiến trúc thời Pháp còn để lại, không một ngôi nhà nào mà kiểu cách dị biệt “thượng Ta hạ Tây”, rõ nét như Nhà Rồng.

Bến Nhà Rồng hàng năm thu hút hàng triệu du khách trong và ngoài nước đến tham quan, tìm hiểu về di tích lịch sử có liên quan đến cuộc đời hoạt động cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh.