{"id":11749,"date":"2012-12-03T02:02:22","date_gmt":"2012-12-03T02:02:22","guid":{"rendered":"https:\/\/saoviettravel.com.vn\/?p=11749"},"modified":"2025-08-20T20:20:49","modified_gmt":"2025-08-20T13:20:49","slug":"muoi-tam-thon-vuon-trau","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/saoviettravel.com.vn\/blog\/muoi-tam-thon-vuon-trau\/","title":{"rendered":"M\u01b0\u1eddi T\u00e1m th\u00f4n V\u01b0\u1eddn Tr\u1ea7u"},"content":{"rendered":"<p><strong>M\u01b0\u1eddi T\u00e1m th\u00f4n V\u01b0\u1eddn Tr\u1ea7u:<\/strong> x\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e1ch Gia \u0110\u1ecbnh th\u00e0nh th\u00f4ng ch\u00ed g\u1ecdi theo c\u00e1ch ch\u1eef H\u00e1n l\u00e0 Ph\u00f9 L\u01b0u Vi\u00ean (v\u01b0\u1eddn tr\u1ea7u) \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 mi\u1ec7t v\u01b0\u1eddn B\u00e0 \u0110i\u1ec3m &#8211; H\u00f3c M\u00f4n. D\u01b0\u1edbi th\u1eddi Minh M\u1ea1ng (1820 &#8211; 1840) \u0111\u1ea5y l\u00e0 c\u00e1c th\u00f4n thu\u1ed9c t\u1ed5ng D\u01b0\u01a1ng H\u00f2a Th\u01b0\u1ee3ng, huy\u1ec7n B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng, ph\u1ee7 T\u00e2n B\u00ecnh, t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh. Nay V\u01b0\u1eddn Tr\u1ea7u thu\u1ed9c huy\u1ec7n H\u00f3c M\u00f4n, TP.HCM\u00a0ng\u00e0y nay. \u0110\u1ecba gi\u1edbi c\u1ee7a \u201cM\u01b0\u1eddi t\u00e1m th\u00f4n v\u01b0\u1eddn tr\u1ea7u\u201d bao g\u1ed3m huy\u1ec7n H\u00f3c M\u00f4n, Qu\u1eadn 12 v\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n \u0111\u1ea5t c\u1ee7a huy\u1ec7n C\u1ee7 Chi ng\u00e0y nay (Th\u00f4n T\u00e2n Ph\u00fa \u2013 nay thu\u1ed9c x\u00e3 T\u00e2n Ph\u00fa Trung, huy\u1ec7n <a href=\"https:\/\/saoviettravel.com.vn\/blog\/viet-nam\/ho-chi-minh\/dia-dao-cu-chi\/\">C\u1ee7 Chi<\/a>).<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/saoviettravel.com.vn\/blog\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/90.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-17056\" src=\"https:\/\/saoviettravel.com.vn\/blog\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/90.jpg\" alt=\"90\" width=\"700\" height=\"467\" srcset=\"https:\/\/saoviettravel.com.vn\/blog\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/90.jpg 1000w, https:\/\/saoviettravel.com.vn\/blog\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/90-300x200.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 700px) 100vw, 700px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Trung t\u00e2m c\u1ee7a \u201cM\u01b0\u1eddi t\u00e1m th\u00f4n v\u01b0\u1eddn tr\u1ea7u\u201d l\u00e0 c\u00e1c Th\u00f4n T\u00e2n Th\u1edbi Nh\u1ee9t, T\u00e2n Th\u1edbi Nh\u00ec, T\u00e2n Th\u1edbi Trung (nay l\u00e0 x\u00e3 T\u00e2n Xu\u00e2n), T\u00e2n Th\u1edbi Tam (nay thu\u1ed9c x\u00e3 Th\u1edbi Tam Th\u00f4n). Ri\u00eang th\u00f4n T\u00e2n Th\u1edbi Nh\u1ee9t (nay l\u00e0 x\u00e3 B\u00e0 \u0110i\u1ec3m) l\u00e0 m\u1ed9t trong 06 th\u00f4n \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a M\u01b0\u1eddi t\u00e1m th\u00f4n v\u01b0\u1eddn tr\u1ea7u. Th\u1eddi Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ecbnh kh\u1edfi binh ch\u1ed1ng Ph\u00e1p, ngh\u0129a qu\u00e2n \u0111\u1eb7t tr\u1ea1m li\u00ean l\u1ea1c t\u1ea1i nh\u00e0 b\u00e0 l\u00e3o t\u00ean \u201c\u0110i\u1ec3m\u201d n\u00ean th\u00f4n T\u00e2n Th\u1edbi Nh\u1ee9t c\u00f2n c\u00f3 \u0111\u1ecba danh l\u00e0 B\u00e0 \u0110i\u1ec3m. T\u1eeb xa x\u01b0a, d\u00e2n v\u00f9ng n\u00e0y \u0111\u00e3 n\u1ed5i ti\u1ebfng l\u00e0 kh\u1eb3ng kh\u00e1i, tr\u1ecdng ngh\u0129a khinh t\u00e0i, gi\u00e0u l\u00f2ng t\u01b0\u01a1ng th\u00e2n t\u01b0\u01a1ng \u00e1i. Vua t\u00f4i nh\u00e0 Nguy\u1ec5n c\u0169ng ph\u1ea3i m\u1eb7c nhi\u00ean ch\u1ea5p nh\u1eadn l\u1ebd th\u1eddi c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n &#8220;c\u1ee9ng \u0111\u1ea7u c\u1ee9ng c\u1ed5&#8221; \u1edf n\u01a1i \u0111\u00e2y. Th\u1eddi \u1ea5y M\u01b0\u1eddi t\u00e1m Th\u00f4n v\u01b0\u1eddn tr\u1ea7u l\u1eafm th\u1ee9 d\u1eef, c\u1ea3nh tr\u00ed hoang s\u01a1n, c\u1ecf c\u00e2y r\u1eadm r\u1ea1p. Nh\u1eafc t\u1edbi \u0111\u1ecba danh n\u00e0y, nhi\u1ec1u c\u1ee5 cao ni\u00ean cho bi\u1ebft ng\u00e0y x\u01b0a \u1edf \u0111\u00e2y nhi\u1ec1u h\u1ed5 l\u1eafm, &#8220;\u00f4ng ba m\u01b0\u01a1i&#8221; \u0111i tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng l\u00e0ng gi\u1eefa ban ng\u00e0y, c\u00f2n ban \u0111\u00eam th\u00ec th\u1ea3 s\u1ee9c tung ho\u00e0nh qu\u1ea5y ph\u00e1, b\u1edfi v\u1eady m\u1edbi c\u00f3 c\u00e2u truy\u1ec1n mi\u1ec7ng &#8220;d\u1eef nh\u01b0 c\u1ecdp V\u01b0\u1eddn tr\u1ea7u&#8221;.<\/p>\n<p>B\u00e0 con sinh s\u1ed1ng l\u00e2u \u0111\u1eddi \u1edf \u0111\u00e2y coi tr\u1ed3ng tr\u1ea7u l\u00e0 m\u1ed9t ngh\u1ec1 \u0103n n\u00ean l\u00e0m ra. Do v\u1eady m\u00e0, v\u01b0\u1eddn nh\u00e0 n\u1ecd n\u1ed1i v\u1edbi v\u01b0\u1eddn nh\u00e0 kia b\u1eb1ng m\u1ed9t m\u00e0u xanh b\u1ea5t t\u1eadn c\u1ee7a c\u00e2y tr\u1ea7u. M\u1ed7i l\u00fac \u0111i b\u00e1n tr\u1ea7u, c\u00e1c nh\u00e0 v\u01b0\u1eddn th\u01b0\u1eddng r\u1ee7 nhau c\u00f9ng nh\u1eadp to\u00e1n l\u00ean \u0111\u1ebfn ba, b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi g\u1ed3ng g\u00e1nh \u0111em tr\u1ea7u v\u1ec1 b\u00e1n t\u1eadn S\u00e0i G\u00f2n, B\u1ebfn Ngh\u00e9. M\u01b0\u1eddi T\u00e1m Th\u00f4n V\u01b0\u1eddn Tr\u1ea7u c\u00f2n n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1edbi ngh\u1ec1 nu\u00f4i ng\u1ef1a \u0111ua:<\/p>\n<p align=\"center\">\u201cTr\u1ea3i xem Th\u1eadp B\u00e1t Ph\u00f9 Vi\u00ean,<br \/>\nM\u1ed9t n\u01a1i B\u00e0 \u0110i\u1ec3m khu\u00f4n vi\u00ean m\u1ef9 mi\u1ec1u.<br \/>\nNg\u1ef1a hay mua s\u1eafm qu\u00e1 nhi\u1ec1u,<br \/>\nM\u1ed7i k\u1ef3 \u0111ua ng\u1ef1a th\u1ea3y \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u0103n.<br \/>\nHai m\u01b0\u01a1i hai h\u1ea1t xa g\u1ea7n,<br \/>\nTi\u1ebfng ng\u1ef1a B\u00e0 \u0110i\u1ec3m ai b\u1eb1ng \u0111\u1eb7ng \u0111\u00e2u\u201d<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec3m n\u1ed5i b\u1eadt nh\u1ea5t c\u1ee7a M\u01b0\u1eddi T\u00e1m Th\u00f4n V\u01b0\u1eddn Tr\u1ea7u l\u00e0 tinh th\u1ea7n \u0111o\u00e0n k\u1ebft chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u, truy\u1ec1n th\u1ed1ng y\u00eau n\u01b0\u1edbc v\u00e0 c\u00e1ch m\u1ea1ng t\u1eeb l\u00e2u \u0111\u1eddi. T\u1eeb khi th\u1ef1c d\u00e2n Ph\u00e1p n\u1ed5 ti\u1ebfng s\u00fang \u0111\u1ea7u ti\u00ean t\u1ea5n c\u00f4ng th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh (1859), nh\u00e2n d\u00e2n H\u00f3c M\u00f4n \u2013 B\u00e0 \u0110i\u1ec3m \u0111\u00e3 li\u00ean t\u1ee5c tham gia chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u d\u01b0\u1edbi c\u00e1c ng\u1ecdn c\u1edd kh\u1edfi ngh\u0129a c\u1ee7a: Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ecbnh \u2013 Tr\u01b0\u01a1ng Quy\u1ec1n (1859 \u2013 1870), Nguy\u1ec5n Anh Th\u1ee7 (1871). \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t, cu\u1ed9c kh\u1edfi ngh\u0129a M\u01b0\u1eddi t\u00e1m th\u00f4n v\u01b0\u1eddn tr\u1ea7u (1885) do 2 \u00f4ng Phan C\u00f4ng H\u1edbn v\u00e0 \u00f4ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u00e1 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o, ngh\u0129a qu\u00e2n t\u1ea5n c\u00f4ng v\u00e0o huy\u1ec7n l\u1ef5 B\u00ecnh Long (H\u00f3c M\u00f4n), gi\u1ebft ch\u1ebft t\u00ean \u0110\u1ed1c ph\u1ee7 s\u1ee9 gian \u00e1c Tr\u1ea7n T\u1eed Ca, tay sai \u0111\u1eafc l\u1ef1c c\u1ee7a Th\u1ef1c d\u00e2n Ph\u00e1p.<\/p>\n<p>Su\u1ed1t cu\u1ed9c kh\u00e1ng chi\u1ebfn ch\u1ed1ng Ph\u00e1p, ch\u1ed1ng M\u1ef9, nh\u00e2n d\u00e2n H\u00f3c M\u00f4n \u2013 B\u00e0 \u0110i\u1ec3m lu\u00f4n gi\u01b0\u01a1ng cao ng\u1ecdn c\u1edd y\u00eau n\u01b0\u1edbc, c\u00f9ng c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc gi\u00e0nh h\u1ebft th\u1eafng l\u1ee3i n\u00e0y \u0111\u1ebfn th\u1eafng l\u1ee3i kh\u00e1c, gi\u1ea3i ph\u00f3ng qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng, th\u1ed1ng nh\u1ea5t \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc. Nh\u00e2n d\u00e2n H\u00f3c M\u00f4n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc trao t\u1eb7ng danh hi\u1ec7u anh h\u00f9ng, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 3 x\u00e3 anh h\u00f9ng l\u00e0 Xu\u00e2n Th\u1edbi Th\u01b0\u1ee3ng, T\u00e2n Xu\u00e2n v\u00e0 B\u00e0 \u0111i\u1ec3m.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u01b0\u1eddi T\u00e1m th\u00f4n V\u01b0\u1eddn Tr\u1ea7u: x\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e1ch Gia \u0110\u1ecbnh th\u00e0nh th\u00f4ng ch\u00ed g\u1ecdi theo c\u00e1ch ch\u1eef H\u00e1n l\u00e0 Ph\u00f9 L\u01b0u Vi\u00ean (v\u01b0\u1eddn tr\u1ea7u) \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 mi\u1ec7t v\u01b0\u1eddn B\u00e0 \u0110i\u1ec3m &#8211; H\u00f3c M\u00f4n. D\u01b0\u1edbi th\u1eddi Minh M\u1ea1ng (1820 &#8211; 1840)&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":17056,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7405],"tags":[],"class_list":["post-11749","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-diem-den"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/saoviettravel.com.vn\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11749","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/saoviettravel.com.vn\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/saoviettravel.com.vn\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/saoviettravel.com.vn\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/saoviettravel.com.vn\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11749"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/saoviettravel.com.vn\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11749\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19930,"href":"https:\/\/saoviettravel.com.vn\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11749\/revisions\/19930"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/saoviettravel.com.vn\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17056"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/saoviettravel.com.vn\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11749"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/saoviettravel.com.vn\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11749"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/saoviettravel.com.vn\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11749"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}